درنگی بر چهار خاستگاه معناداری و الزام حجاب شرعی

برای حجاب شرعی به عنوان نوعی خاص از پوشش چهار منشا و پایگاه معناداری (هویت بخشی) و الزام تصور می شود：

۱) پایگاه الزام قانونی و حکومتی

هر گاه در حکومتی، قانون مشروعیت حداکثری داشته باشد و به عنوان مدافع حقوق عمومی مردم مطرح باشد و به علاوه مجریان قانون در اجرای آن بیشترین تلاش را برای پرهیز از مخدوش شدن حرمت اجتماعی قوانین مبذول دارند، قانون آن کشور به نهادی مورد احترام و نمادی که جامعه خود را در آیینه آن از انواع تجاوزات مصون و محفوظ می بیند تبدیل خواهد شد.
در این صورت، عموم مردم تمایل دارند که برای حفظ وجهه قانونی که منافع خود را در آن می بینند حتی نسبت به موادی از آن مانند حجاب که حتی ممکن است خلاف میل شخصی آنها باشد، التزام عملی لازم را بروز دهند.
اما چنانچه قانون یک کشور به دلیل مشکلات در تدوین و نابرابری در اجرا و پایمال شدن توسط نهادهای فراقانونی قدرتمند و نیز تفاسیر خلاف روح قانون و به نفع جهت گیری قدرت، به یک مجموعه کم ارزش تبدیل گردد آن گاه عدم التزام به چنین قانونی یک امتیاز و نفع برای افراد تلقی می شود که با تخطی از آن، واکنش مناسب به چنین نهاد پایمال شده ای نشان می دهند.
بنابرین پایگاه الزام قانونی تنها در صورتی می تواند باعث روان شدن جریان امور شود که حداکثر مردم منافع خود را در اجرای بی تنازل قانون ببیند و الزامات حرمت بخشی به قانون که اشاره ای به آنها رفت، مراعات گردد.

۲) الزام شرعی شخصی

این گونه الزام ناشی از تعهد اختیاری اشخاص به نهاد دین است و بنابرین اگر افرادی خود را ملتزم به دین ندانند یا حداقل به بخشی از شریعت ملتزم نباشند یا الزام شرعی را در مواردی مانند حجاب اصولا فهم نکنند، توقع فراگیری التزام به شریعت با اتکا به الزام شخصی در چنین شرایطی توقع درستی نیست.

۳) معناداری فطری انسانی

در توضیح این صورت می توان گفت：پوشش متناسبی که بتواند به عنوان حریمی مانع تعرض بیگانه به حریم زنان باشد و حافظ کرامت آنها حکم فطرت و یا عقل انسانی است که او را با قطع نظر از شریعت به پاره ای از خوبی ها می خواند و از برخی بدی ها نهی می کند. اگر چنین وجهی برای معناداری حجاب پذیرفته شود آن گاه باید دانست که چنین معناداری با اندک اکراهی از خارج، هویت خود را از دست خواهد داد. به علاوه با گسترده شدن امیال گوناگون انسانی از جمله میل به نمایش زیبایی و خودنمایی، این وجه از معناداری حجاب تحت الشعاع امیال نفس انسان واقع می شود و تاثیرگذاری و ظهور آن به ضعف می گراید.

۴) الزام یا معناداری اجتماعی، عرفی و فرهنگی

انسان به طور طبیعی مایل است که در هماهنگی با آداب و سنن اجتماعی خویش زندگی کند. ولی این آداب و سنن به تبع تغییر مناسبات اجتماعی و جهانی با سرعت زیادی دچار تغییر می شوند و لذا پایگاه باثباتی برای الزام یا معناداری حجاب در عصر حاضر به شمار نمی آیند.